TÓM TẮT NHANH

• Từ 01/01/2026, Mỹ chính thức cấm nhập khẩu 12 nhóm thủy sản khai thác của Việt Nam chưa đáp ứng tiêu chuẩn MMPA.

• Các sản phẩm bị ảnh hưởng chủ yếu đến từ nghề lưới kéo, lưới rê, lưới vây – nguy cơ tác động đến động vật có vú biển.

• Giá trị xuất khẩu liên quan ước tính hàng trăm triệu USD mỗi năm, tập trung vào cá ngừ, ghẹ, mực và một số loài cá biển.

• Việt Nam đang hoàn thiện hồ sơ xin công nhận tương đương và hỗ trợ ngư dân chuyển đổi nghề khai thác.

• Doanh nghiệp xuất khẩu cần sớm rà soát nguồn hàng, chứng nhận và chiến lược thị trường để giảm rủi ro từ 2026.

TỔNG QUAN CHÍNH SÁCH MỸ VỀ THỦY SẢN NHẬP KHẨU

Từ đầu năm 2026, Hoa Kỳ áp dụng đầy đủ các yêu cầu của Đạo luật Bảo vệ Động vật có vú biển (MMPA) đối với thủy sản nhập khẩu. Theo đó, các quốc gia xuất khẩu phải chứng minh rằng phương pháp khai thác thủy sản có mức độ bảo vệ động vật biển tương đương với Mỹ.

Việt Nam hiện mới được công nhận tương đương đối với một số nghề và sản phẩm. 12 nhóm loài thủy sản khai thác còn lại chưa đáp ứng yêu cầu, dẫn đến quyết định cấm nhập khẩu vào thị trường Mỹ.

Đây không phải biện pháp mang tính trừng phạt thương mại, mà là rào cản kỹ thuật gắn với tiêu chuẩn môi trường, xu hướng đang ngày càng phổ biến tại các thị trường phát triển.

12 NHÓM THỦY SẢN BỊ ẢNH HƯỞNG GỒM NHỮNG GÌ?

• Các nhóm sản phẩm bị cấm nhập khẩu chủ yếu liên quan đến:

• Cá ngừ (mắt to, vây vàng, vằn, vây xanh)

• Cá kiếm, cá thu, cá mú, cá đối

• Ghẹ và một số loài giáp xác

• Mực và nhóm thân mềm biển

Điểm chung của các nhóm này là được khai thác bằng các nghề có nguy cơ gây tương tác ngoài ý muốn với cá heo, cá voi – yếu tố trọng tâm trong MMPA do NOAA quản lý.

TÁC ĐỘNG ĐẾN DOANH NGHIỆP XUẤT KHẨU VIỆT NAM

Mỹ hiện là một trong những thị trường thủy sản lớn nhất của Việt Nam. Việc cấm nhập khẩu 12 nhóm loài có thể tạo ra 3 tác động chính:

1. Đứt gãy chuỗi cung ứng ngắn hạn

Doanh nghiệp phụ thuộc nguồn nguyên liệu khai thác truyền thống sẽ gặp khó trong việc duy trì đơn hàng sang Mỹ.

2. Gia tăng chi phí tuân thủ

Yêu cầu bổ sung chứng nhận, hồ sơ truy xuất nguồn gốc, COA và dữ liệu khai thác làm tăng chi phí vận hành.

3. Áp lực chuyển dịch thị trường

Các doanh nghiệp buộc phải đa dạng hóa thị trường sang EU, Trung Đông, châu Á hoặc chuyển sang sản phẩm nuôi trồng.

PHẢN ỨNG TỪ PHÍA VIỆT NAM: CƠ HỘI HAY THÁCH THỨC?

Theo các cơ quan quản lý và hiệp hội ngành, Việt Nam đang triển khai song song 2 hướng:

• Hoàn thiện hồ sơ kỹ thuật để từng nhóm nghề được Mỹ xem xét công nhận tương đương.

• Hỗ trợ ngư dân chuyển đổi nghề, giảm phụ thuộc vào phương pháp khai thác có rủi ro môi trường cao.

VASEP cũng khuyến nghị doanh nghiệp chủ động điều chỉnh chiến lược sản phẩm, thay vì chờ chính sách được tháo gỡ hoàn toàn.

DOANH NGHIỆP XUẤT KHẨU NÊN LÀM GÌ TỪ BÂY GIỜ?

Đối với doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản, giai đoạn 2024–2025 là thời gian chuẩn bị then chốt:

• Rà soát lại nguồn nguyên liệu và nghề khai thác trong chuỗi cung ứng

• Chuẩn hóa truy xuất nguồn gốc, hồ sơ COA, dữ liệu khai thác

• Đánh giá khả năng chuyển dịch sang sản phẩm nuôi trồng hoặc chế biến sâu

• Xây dựng chiến lược đa thị trường, giảm phụ thuộc vào Mỹ

• Đầu tư marketing xuất khẩu & kênh B2B để mở rộng tệp khách hàng mới

GÓC NHÌN TỪ EXIFY GLOBAL

Lệnh cấm của Mỹ là một rào cản kỹ thuật mang tính dài hạn, không phải vấn đề ngắn hạn có thể xử lý bằng giải pháp tạm thời.

Doanh nghiệp nào chuẩn hóa sớm hệ thống xuất khẩu, dữ liệu và marketing quốc tế sẽ có lợi thế rõ rệt khi các thị trường lớn ngày càng siết tiêu chuẩn môi trường và minh bạch chuỗi cung ứng.

👉 Đăng ký tư vấn xuất khẩu cùng Exify Global để được rà soát chuỗi sản phẩm & chiến lược thị trường phù hợp giai đoạn 2025–2027.